Poręczenie majątkowe jest to samodzielny środek zapobiegawczy. Jego głównym celem jest zapewnienie właściwego toku postępowania, a także obecności i udziału podejrzanego. Jednocześnie może być on stosowany łącznie z innymi środkami o charakterze nieizolacyjnym. Poręczenie majątkowe może zostać złożone przez samego oskarżonego, jak i przez osobę trzecią (zarówno osobę fizyczną, jak i prawną). W niniejszym wpisie omówimy między innymi, w jaki sposób działa poręczenie majątkowe, co może (albo i nie może!) być przedmiotem poręczenia, a także kwestię jego zwrotu. Zapraszamy do zapoznania się z dalszą częścią wpisu.
Poręczenie majątkowe stosuje sąd, a w postępowaniu przygotowawczym także prokurator. Co istotne, sąd również może stosować poręczenie majątkowe w postępowaniu przygotowawczym wtedy, gdy odmawia zastosowania tymczasowego aresztowania lub jego przedłużenia bądź, gdy rozpoznaje zażalenie na postanowienie w przedmiocie tymczasowego aresztowania.
Polega ono (najczęściej!) na wpłacie określonej kwoty na konto bankowe prokuratury lub sądu celem zagwarantowania prawidłowego toku postępowania.
Zgodnie z art. 266 § 1 Kodeksu postępowania karnego, poręczenie majątkowe może być złożone w postaci:
Przedmiotem poręczenia może być np. tylko pieniądz polski lub może być ono w kilku formach (np. zastaw i hipoteka, pieniądz polski i obcy). Należy mieć także na uwadze, że przedmiot poręczenia może zmienić się w toku procesu (zarówno na wniosek poręczyciela, jak i z inicjatywy samego organu procesowego).
Wskazuje się w literaturze, że nie jest dopuszczalne ustanowienia poręczenia majątkowego w postaci hipoteki na nieruchomości, która jest przedmiotem współwłasności łącznej, w sytuacji, jeżeli jeden ze współwłaścicieli sprzeciwia się temu, gdyż cała nieruchomość zostałaby obciążona hipoteką. Ponadto nie można złożyć poręczenia w postaci kryptowaluty Bitcoin.
Stosownie do treści art. 269 § 2 Kodeksu postępowania karnego, z chwilą ustania poręczenia majątkowego przedmiot poręczenia zwraca się, a sumę poręczenia zwalnia się, pod tym jednak warunkiem, że w razie prawomocnego skazania oskarżonego na karę pozbawienia wolności następuje to z chwilą rozpoczęcia odbywania przez niego kary.
Ustanie poręczenia majątkowego następuje między innymi w razie:
Z chwilą ustania poręczenia majątkowego jest ono zwracane poręczycielowi.
Nie ma na to jednoznacznej odpowiedzi – jest to kwestia indywidualna i zależna od kilku czynników. Mianowicie ustawodawca w art. 266 § 2 Kodeksu postępowania karnego wskazał, że przy zastosowaniu poręczenia majątkowego należy mieć na względzie:
Ponadto w postanowieniu o zastosowaniu poręczenia majątkowego należy określić jego wysokość, rodzaj (czyli przedmiot poręczenia) i warunki, a w szczególności termin złożenia przedmiotu poręczenia.
Kluczowe jest to, aby wartość poręczenia majątkowego była tak oznaczona, aby możliwość przepadku motywowała podejrzanego do powstrzymania się od bezprawnych działań mogących utrudnić prowadzenie postępowania. Jednocześnie należy pamiętać o tym, że należy mieć też na względzie wyżej wymienione okoliczności, aby podejrzany faktycznie był w stanie daną kwotę uiścić.
Kancelaria Radców Prawnych Marcin Chowaniec specjalizuje się m.in. w prawie karnym. Zachęcamy do skorzystania z usług radcy prawnego Toruń, który rozwieje wszelkie Państwa wątpliwości w powyżej przedstawionym temacie.
Zapewne nie raz spotkali się Państwo z pouczeniem na temat konsekwencji za złożenie fałszywych zeznań, zarówno przy przesłuchaniu w charakterze świadka w postępowaniu sądowym, czy to na gruncie innych postępowań karnych, cywilnych, jak i przy okazji postępowań administracyjnych czy podatkowych. Zasadniczo występku fałszywych zeznań można dopuścić się w każdego rodzaju postępowaniu sądowym bądź innym postępowaniu, które jest prowadzone na podstawie ustawy, której przepisy stanowią, że zeznanie świadka służy za dowód w danym postępowaniu. W niniejszym wpisie spróbujemy znaleźć odpowiedź na kilka nurtujących pytań dotyczących fałszywych zeznań.
W kontekście tytułowego pytania – owszem, świadek może odpowiadać karnie za zeznanie nieprawdy. Świadkowie i ich zeznania najczęściej stanowią podstawę w danym postępowaniu dowodowym, a organ, w trakcie wydawania rozstrzygnięcia opiera się na ich treści. Tym samym istotne jest, aby ustalenia dokonywane w ramach postępowania sądowego czy innego były wiarygodne, a w konsekwencji, aby wydawane orzeczenie było prawidłowe. Zgodnie z art. 233 § 1 Kodeksu karnego, kto, składając zeznanie mające służyć za dowód w postępowaniu sądowym lub w innym postępowaniu prowadzonym na podstawie ustawy, zeznaje nieprawdę lub zataja prawdę, podlega karze pozbawienia wolności od 6 miesięcy do lat 8. Co istotne, przestępstwo składania fałszywych zeznań może zostać popełnione wyłącznie umyślnie oraz tylko przez świadka. W przypadku składania fałszywych zeznań ustawa nie wymaga zaistnienia skutku. Sprawcą tego przestępstwa nie może być podejrzany ani oskarżony, gdyż oni składają wyjaśnienia, nie zeznania.
Jednocześnie należy mieć na uwadze, że warunkiem odpowiedzialności jest, aby przyjmujący zeznanie, działając w zakresie swoich uprawnień, uprzedził zeznającego o odpowiedzialności karnej za fałszywe zeznanie lub odebrał od niego przyrzeczenie. Fałszywe oskarżenia o molestowanie dziecka są jednymi z poważniejszych.
W kontekście omawianego zagadnienia warto wspomnieć o Uchwale Składu Siedmiu Sędziów Sądu Najwyższego Izby Karnej, mająca moc zasady prawnej, z dnia 9 listopada 2021 r., o sygn.: I KZP 5/21, w której to SN uznał, że „Świadek, który z obawy przed grożącą mu odpowiedzialnością karną, zeznaje nieprawdę lub zataja prawdę, nie popełnia przestępstwa pod warunkiem, że nie kieruje fałszywych oskarżeń przeciwko innym osobom”.
Przeczytaj również, jak uzyskać odszkodowanie za fałszywe zeznania.
Wskazaliśmy wyżej, że zgodnie z art. 233 § 1 Kodeksu karnego, kto składa fałszywe zeznania, podlega karze pozbawienia wolności od 6 miesięcy do lat 8. Jest to typ podstawowy. Niemniej należy wziąć także typ uprzywilejowany z uwagi na obawę przed odpowiedzialnością karną grożącą sprawcy lub jego najbliższym, który pojawia się w § 1a wspomnianego art. 233. W przypadku zeznania nieprawdy lub zatajenia prawdy z obawy przed odpowiedzialnością karną grożącą sprawcy lub jego najbliższym sprawca podlega karze pozbawienia wolności w wymiarze od 3 miesięcy do lat 5. Jednocześnie na uwadze należy mieć § 3, który stanowi, że nie podlega karze za czyn określony w § 1a, kto składa fałszywe zeznanie, nie wiedząc o prawie odmowy zeznania lub odpowiedzi na pytania. Przeczytaj również, komu przysługuje odmowa składania zeznań.
Warto też zwrócić uwagę na to, że w przypadku złożenia fałszywych zeznań ustawodawca przewidział nadzwyczajne złagodzenie kary, a nawet odstąpienie od jej wymierzenia w następujących dwóch przypadkach:
Sprawdź, jak udowodnić składanie fałszywych zeznań.
Samo wezwanie do sądu czy na policję w charakterze świadka, które zostało nam doręczone, może przysporzyć wiele stresu. W szczególności, jeżeli dana sprawa dotyczy osoby nam bliskiej – rodziny, znajomego – wówczas może też pojawić się chęć zatajenia pewnych faktów czy złożenia fałszywych zeznań w trakcie przesłuchania celem udzielenia pomocy. Niemniej należy mieć każdorazowo na uwadze potencjalnie grożącą odpowiedzialność karną za złożenie fałszywych zeznań. W tej kwestii zalecamy skontaktować się z radcą prawnym Toruń, który wyjaśni wszelkie wątpliwości w powyższym temacie.
Przeczytaj również, czym jest zorganizowana grupa przestępcza.
