Zapewne każdy z Państwa pojęcie „oskarżonego” utożsamia z postępowaniem karnym czy też szeroko rozumianym prawem karnym. Jest to słuszny trop, dlatego w ramach niniejszego wpisu zastanowimy się nad pozycją oskarżonego w toku postępowania, tj. przede wszystkim jakie ma prawa i obowiązki.
Ustawodawca w art. 71 § 2 Kodeksu postępowania karnego stworzył legalną definicję oskarżonego. Mianowicie za oskarżonego uważa się osobę, przeciwko której wniesiono oskarżenie do sądu, a także osobę, co do której prokurator złożył wniosek wskazany w art. 335 § 1 (skazanie bez rozprawy – wniosek) lub wniosek o warunkowe umorzenie postępowania.
Zgodnie z art. 6 Kodeksu postępowania karnego, oskarżonemu przysługuje prawo do obrony, w tym prawo do korzystania z pomocy obrońcy, o czym należy go pouczyć. Kto może być obrońcą oskarżonego? Należy zwrócić uwagę, że prawo do obrony zostało sformułowane w Konstytucji RP, tj. art. 42 ust. 2 (Każdy, przeciw komu prowadzone jest postępowanie karne, ma prawo do obrony we wszystkich stadiach postępowania. Może on w szczególności wybrać obrońcę lub na zasadach określonych w ustawie korzystać z obrońcy z urzędu). Jest to fundamentalne prawo i jest ono realizowane przede wszystkim przez prawo korzystania z pomocy obrońcy, zakazem zmuszania oskarżonego do aktywnego dostarczania przeciwko sobie dowodów, czy prawem do milczenia.
Sprawdź również, jakie prawa ma osoba tymczasowo aresztowana.
Zasadniczo prawa i obowiązki oskarżonego w postępowaniu zostały sformułowane w rozdziale 8 Kodeksu postępowania karnego, a przede wszystkim – art. 74 Kodeksu postępowania karnego. Przechodząc jednak do obowiązków, w pierwszej kolejności zwrócimy uwagę na to, co nie jest obowiązkiem oskarżonego. Mianowicie kluczowym jest pamiętać, że oskarżony nie ma obowiązku dowodzenia swojej niewinności ani też obowiązku dostarczania dowodów na swoją niekorzyść. Natomiast oskarżony jest obowiązany m.in. poddać się:
Ponadto oskarżony, wobec którego nie zastosowano tymczasowego aresztowania jako środka zapobiegawczego, obowiązany jest zawiadamiać organ prowadzący postępowanie o każdej zmianie miejsca swojego zamieszkania lub pobytu trwającego dłużej niż 7 dni, w tym także z powodu pozbawienia wolności w innej sprawie, jak również o każdej zmianie danych umożliwiających kontaktowanie się. Czy wiesz, jaka jest wysokość kaucji za wyjście z aresztu?
Na to pytanie również odpowiada nam Kodeks postępowania karnego. W myśl art. 390 § 1 Kodeksu postępowania karnego oskarżony ma prawo być obecny przy wszystkich czynnościach postępowania dowodowego. Niniejszy przepis odnosi się do wszystkich środków dowodowych. Tym samym należy wywieść, że owszem – oskarżony zasadniczo może być także obecny przy przesłuchaniu świadków. Niemniej należy zwrócić uwagę także na treść § 2 wspomnianego przepisu, który stanowi, że w wyjątkowych wypadkach, gdy należy się obawiać, że obecność oskarżonego mogłaby oddziaływać krępująco na zeznania świadka, przewodniczący może zarządzić, aby na czas przesłuchania danej osoby oskarżony opuścił salę sądową.
Radca prawny Toruń również może podejmować sprawy z zakresu postępowania karnego, dlatego w razie zapytań – zapraszamy do kontaktu celem umówienia się na spotkanie.
Wydany przez sąd wyrok w zawieszeniu to niewątpliwie sytuacja, która może budzić wiele pytań i niepewności. Wprawdzie osoba skazana nie trafia do zakładu karnego, niemniej pojawia się pytanie o tzw. formalności oraz konsekwencje otrzymania wyroku w zawieszeniu. W dalszej części wpisu podejmiemy rozważania na temat tego, czy w Krajowym Rejestrze Karnym może widnieć informacja o wyroku w zawieszeniu oraz ewentualnie jak długo pozostaje ona jawna.
Przepis art. 69 Kodeksu karnego stanowi o podstawach stosowania warunkowego zawieszenia wykonania kary. Zgodnie z art. 69 § 1 Kodeksu karnego, sąd może warunkowo zawiesić wykonanie kary pozbawienia wolności orzeczonej w wymiarze nieprzekraczającym roku, jeżeli sprawca w czasie popełnienia przestępstwa nie był skazany na karę pozbawienia wolności i jest to wystarczające dla osiągnięcia wobec niego celów kary, a w szczególności zapobieżenia powrotowi do przestępstwa. Podsumowując – konieczne jest spełnienie kumulatywne trzech przesłanek, tj.
Należy wspomnieć, że przy zawieszeniu wykonania kary, sąd bierze pod uwagę przede wszystkim:
Co istotne, zastosowanie warunkowego zawieszenia wykonania kary możliwe jest wyłącznie na etapie wymiaru kary pozbawienia wolności – w wyniku nowelizacji Kodeksu karnego nie ma możliwości zastosowania owego środka w odniesieniu do kar nieizolacyjnych, czyli kary grzywny oraz ograniczenia wolności.
Zasadniczo Kodeks karny w obecnym brzmieniu nie stanowi o żadnym zakazie wyjazdu za granicę w przypadku otrzymanego wyroku w zawieszeniu. Niemniej warto zwrócić uwagę na dyspozycję przepisu art. 72 § 1 Kodeksu karnego, który stanowi o tym, że zawieszając wykonanie kary, sąd zobowiązuje, a jeżeli orzeka środek karny, może zobowiązać skazanego do spełniania w owym okresie dodatkowych obowiązków. Wśród nich możemy wskazać na obowiązek informowania sądu lub kuratora o przebiegu okresu próby. Tym samym w przypadku ewentualnego wyjazdu za granicę i zobowiązania skazanego do ww. obowiązku – koniecznym będzie poinformować sąd lub kuratora o wyjeździe za granicę, w szczególności w przypadku zaplanowanego dłuższego pobytu. Czy prace społeczne to kara pozbawienia wolności?
Zawieszenie wykonania kary następuje na okres próby, który wynosi od roku do 3 lat i biegnie od uprawomocnienia się wyroku. Nieco inaczej kształtuje się okres próby dla młodocianego sprawcy – w tym przypadku wynosi on od 2 do 5 lat.
Informacja na temat wyroku widnieje w aktach sądowych i tym samym jest ona umieszczana w Krajowym Rejestrze Karnym. Tym samym owszem, wyrok w zawieszeniu będzie „widoczny”, co może sprawić kłopot przy uzyskaniu danego zatrudnienia czy licencji. Niemniej należy wspomnieć o instytucji zatarcia skazania kary pozbawienia wolności z warunkowym zawieszeniem jej wykonania. Mianowicie przepis art. 76 § 1 Kodeksu karnego stanowi, że w przypadku pomyślnego zakończenia okresu próby – skazanie ulegnie zatarciu z mocy prawa z upływem roku od zakończenia okresu próby. Przeczytaj także, czy areszt tymczasowy wlicza się do wyroku.
Tymczasowe aresztowanie (areszt) to izolacyjny środek zapobiegawczy, który stosowany jest na wniosek prokuratora przez sąd rejonowy na czas toczącego się postępowania przygotowawczego. Ma on na celu zabezpieczenie prawidłowego toku postępowania czy też zapobiegnięcie popełnieniu przez podejrzanego nowego przestępstwa. W niniejszym wpisie omówimy możliwości „wyciągnięcia” danej osoby z aresztu, a także kwestię tego czy areszt tymczasowy wlicza się do wyroku.
Jest to najbardziej dolegliwy, izolacyjny środek zapobiegawczy, stosowany wobec podejrzanego lub oskarżonego w toku postępowania przygotowawczego, polegający na umieszczeniu go w areszcie śledczym. Tymczasowe aresztowanie może nastąpić tylko na mocy postanowienia sądu, na okres nie dłuższy niż 3 miesiące.
Niestety na to pytanie nie możemy udzielić jednoznacznej odpowiedzi – wszystko jest zależne od okoliczności sprawy, tj. tego o jakie czyny jest podejrzany tymczasowo aresztowany oraz na jakim etapie jest postępowanie przygotowawcze. Dlatego każdorazowo zalecamy przedstawienie całej sytuacji radcy prawnemu, specjalizującemu się w zakresie postępowań karnych, który przedstawi właściwe rozwiązanie. W przypadku zastosowania aresztu, zalecamy nie czekać i już od momentu zatrzymania umocować właściwego obrońcę, aby mógł działać w sprawie od samego początku. Niemniej wracając do meritum – w przypadku jakichkolwiek wątpliwości co do popełnienia czynu przez tymczasowo aresztowanego bądź w razie gdy cały materiał dowodowy zostanie zebrany i zabezpieczony – warto spróbować wystąpić z wnioskiem o uchylenie tymczasowego aresztowania bądź względnie – o zamianę środka zapobiegawczego na nieizolacyjny środek zapobiegawczy bądź kumulatywne zastosowanie środków zapobiegawczych o charakterze wolnościowym, np. dozór policji, zakaz zbliżania się do pokrzywdzonego, zatrzymanie paszportu, kaucja itd.
Nadmienić należy, że wspomniany wniosek winien zostać odpowiednio uzasadniony – w tym zakresie niezbędna będzie analiza stanu faktycznego sprawy (zalecamy wcześniejsze uzyskanie elektronicznego dostępu do akt sprawy) oraz w tym kontekście - także stanu prawnego.
W tym zakresie odsyłamy Państwa także do naszej wcześniejsze publikacji na blogu dotyczącej wysokości kaucji za wyjście z aresztu.
Tak, areszt tymczasowy wlicza się do wyroku. Wynika to wprost z dyspozycji art. 63 § 1 Kodeksu karnego, który przewiduje obowiązek zaliczenia na poczet orzeczonej kary okresu rzeczywistego pozbawienia wolności w sprawie. Co istotne, zaliczeniu na poczet orzeczonej kary podlega również okres tymczasowego aresztowania odbytego przez oskarżonego w innej sprawie, w której postępowanie toczyło się równocześnie, a zapadł w niej prawomocny wyrok uniewinniający, umorzono postępowanie albo odstąpiono od wymierzenia kary (art. 417 Kodeksu postępowania karnego).
Dowiedz się również, czy wyrok w zawieszeniu zostaje w papierach.
