Rozwód sam w sobie nie przenosi własności przedmiotów należących do wspólności ustawowej. Dopiero podział majątku wspólnego – dokonany w formie aktu notarialnego lub w ramach wyroku sądu – rozdziela składniki między byłych małżonków. Warto wiedzieć, jakie obciążenia fiskalne mogą (lub nie) pojawić się przy tej czynności oraz dlaczego warto skorzystać z pomocy radcy prawnego przy podziale majątku.
Po rozwodzie wspólny dorobek małżonków można podzielić na dwa sposoby.
Pierwszy to podział „w naturze”, w którym każde z nich obejmuje składniki majątku odpowiadające mniej więcej połowie wartości całości. W praktyce może to wyglądać tak, że jedno z byłych małżonków zachowuje mieszkanie, a drugie przejmuje samochód, środki zgromadzone na rachunkach bankowych i papiery wartościowe – tak aby suma przypadających im aktywów była zbliżona. Drugi scenariusz przewiduje podział ze spłatą. W tym wariancie jedna osoba pozostaje właścicielem składnika znacznie cenniejszego od pozostałych, np. najczęściej nieruchomości, i wyrównuje byłemu małżonkowi różnicę, wypłacając określoną kwotę pieniędzy. To właśnie kwestia tej spłaty najczęściej rodzi wątpliwości podatkowe.
Panuje przekonanie, że otrzymanie kwoty z tytułu dopłaty podlega PIT‑owi – na szczęście jest to mit. Zgodnie z art. 2 ust. 1 pkt 5 ustawy o PIT przychód uzyskany z podziału majątku wspólnego w wyniku rozwodu nie jest opodatkowany, niezależnie od jego wysokości. Zatem w przypadku otrzymania spłaty od byłego małżonka - środki są wolne od PIT i nie ma konieczności składania osobnej deklaracji.
Ograniczenie pojawia się dopiero, gdy po podziale sprzedajemy przejętą nieruchomość. Wtedy trzeba sprawdzić pięcioletni termin liczony od pierwotnego jej nabycia do majątku wspólnego. Jeżeli małżonkowie kupili mieszkanie w 2019 r., a sprzedaż ma nastąpić w 2026 r., podatek nie wystąpi, choć podział nastąpił np. w 2025 r. W razie wcześniejszej sprzedaży da się skorzystać z ulgi mieszkaniowej lub odliczyć koszty, ale wymaga to już precyzyjnej kalkulacji.
Niejednokrotnie można spotkać się z sytuacją, w której w skład wspólnego majątku współmałżonków wchodzi nieruchomość. W przypadku notarialnej umowy podziału majątku jedna strona, w zamian za spłatę może nabyć prawo np. do lokalu mieszkalnego. Rodzi się więc pytanie, czy wówczas ma zastosowanie podatek od czynności cywilnoprawnych, który obciąża nabywcę nieruchomości. Interpretacja indywidualna nr 2461-IBPB-2-1.4514.26.2017.1.MD rozwiewa te wątpliwości, gdyż Dyrektor KIS staje w niej na stanowisku, że w przypadku podziału majątku podatek od czynności cywilnoprawnych nie ma zastosowania - nie jest on wymieniony w katalogu czynności opodatkowanych.
Podział majątku po ustaniu małżeństwa może nastręczyć wiele trudności, zatem warto przed podjęciem się tego wyzwania skorzystać z pomocy profesjonalnego pełnomocnika. Radca prawny może nie tylko pomóc zrozumieć prawne zawiłości tego procesu, ale może także reprezentować stronę w trakcie negocjacji z byłym małżonkiem, co z całą pewnością po zakończeniu postępowania rozwodowego może stanowić ulgę.
Zachęcamy zatem do kontaktu z radcą prawnym Toruń, który specjalizuje się również w kwestiach z zakresu prawa rodzinnego.
