Rząd przygotował dużą nowelizację Ordynacji podatkowej i przepisów karnych skarbowych. Część zmian podatnicy oraz doradcy podatkowi oceniają bardzo pozytywnie. Inne budzą poważne kontrowersje. Nowe przepisy mają bowiem nie tylko ograniczyć nadużycia fiskusa, ale również rozszerzyć możliwość ścigania podatników nawet po przedawnieniu zobowiązania podatkowego.
Jedną z najważniejszych zmian przewidzianych w projekcie nowelizacji jest uchylenie art. 70 § 6 pkt 1 Ordynacji podatkowej. Obecnie przepis ten pozwala organom podatkowym zawieszać bieg terminu przedawnienia zobowiązania podatkowego poprzez wszczęcie postępowania karnego skarbowego. W praktyce od lat pojawiały się zarzuty, że postępowania karne skarbowe były wszczynane wyłącznie po to, aby „zatrzymać” przedawnienie podatku, bez realnej potrzeby prowadzenia sprawy karnej. Problem ten wielokrotnie trafiał do sądów administracyjnych i był przedmiotem licznych sporów z fiskusem.
Planowana zmiana ma zakończyć tę praktykę i zwiększyć przewidywalność prawa podatkowego. Dla wielu podatników może to oznaczać większe bezpieczeństwo oraz ograniczenie wieloletniej niepewności związanej z możliwością dalszego prowadzenia postępowań przez organy skarbowe.
Choć kierunek zmian oceniany jest pozytywnie, istotne kontrowersje budzi moment ich wejścia w życie. Nowe regulacje mają bowiem dotyczyć wyłącznie zobowiązań podatkowych powstałych po wejściu ustawy w życie. W praktyce oznacza to, że wobec wcześniejszych zobowiązań fiskus nadal będzie mógł korzystać z dotychczasowego mechanizmu zawieszania przedawnienia poprzez wszczęcie postępowania karnego skarbowego.
Eksperci zwracają uwagę, że realne skutki tej zmiany mogą być odczuwalne dopiero za kilka lat. Wielu doradców podatkowych wskazuje, że skoro samo Ministerstwo Finansów dostrzegało skalę nadużyć związanych z dotychczasowymi przepisami, nowe rozwiązania powinny obowiązywać znacznie szybciej.
Największe emocje wywołuje jednak propozycja uchylenia art. 44 § 2 Kodeksu karnego skarbowego. Obecnie przepis ten przewiduje, że karalność przestępstwa skarbowego ustaje również wtedy, gdy przedawniło się zobowiązanie podatkowe. Po zmianach sytuacja może wyglądać inaczej. Nawet jeśli sam podatek nie będzie już możliwy do wyegzekwowania z uwagi na przedawnienie, nadal możliwe ma pozostać prowadzenie postępowania karnego skarbowego wobec osób odpowiedzialnych za rozliczenia podatkowe.
W praktyce może to prowadzić do sytuacji, w której spółka nie będzie już zobowiązana do zapłaty podatku, ale osoba fizyczna odpowiadająca za rozliczenia nadal będzie narażona na odpowiedzialność karną skarbową.
To właśnie ta część projektu wzbudza obecnie największe obawy przedsiębiorców, księgowych oraz osób odpowiedzialnych za rozliczenia podatkowe w firmach.
Projekt przewiduje również ograniczenie obowiązków związanych z raportowaniem krajowych schematów podatkowych MDR. Dla wielu przedsiębiorców oraz doradców podatkowych to długo oczekiwana zmiana. Przepisy dotyczące MDR od początku były krytykowane za nadmierny formalizm, niejasność oraz bardzo szeroki zakres obowiązków informacyjnych. W praktyce powodowały liczne problemy interpretacyjne i zwiększały ryzyko sporów z organami podatkowymi.
Jednocześnie projekt zakłada ograniczenie możliwości uzyskiwania interpretacji indywidualnych dotyczących schematów podatkowych. Oznacza to, że podatnicy mogą mieć mniejsze możliwości zabezpieczenia swojej sytuacji prawnej jeszcze przed podjęciem określonych działań.
Planowana nowelizacja Ordynacji podatkowej pokazuje, że ustawodawca próbuje jednocześnie uprościć część procedur i zwiększyć skuteczność organów skarbowych. Problem polega jednak na tym, że część proponowanych rozwiązań może w praktyce prowadzić do nowych sporów podatkowych oraz zwiększenia ryzyka odpowiedzialności karnej skarbowej. W szczególności przedsiębiorcy powinni zwrócić uwagę na kwestie przedawnienia zobowiązań podatkowych, postępowań karnych skarbowych oraz zmian dotyczących MDR. Już teraz warto przeanalizować swoją sytuację podatkową i sposób prowadzenia dokumentacji.
W Kancelarii Radców Prawnych Chowaniec pomagamy podatnikom, przedsiębiorcom analizować skutki zmian podatkowych, oceniać ryzyka związane z postępowaniami podatkowymi i karnymi skarbowymi oraz przygotowywać strategie działania w sporach z organami podatkowymi.
