Nowe uprawnienia dla Państwowej Inspekcji Pracy (PIP) od 1 stycznia 2026 r.

Nowy rok 2026 zapowiada się bardzo pracowicie dla Państwowej Inspekcji Pracy. Od 1 stycznia 2026 r. inspektor pracy będzie mógł przekwalifikować umowę B2B lub umowę zlecenia na umowę o pracę. W niniejszym artykule przybliżymy praktyczne informacje nt. wspomnianych zmian, a także jakie działania warto podjąć przed 2026 r. w zakresie kontraktów B2B, aby nie narazić się na ewentualne zarzuty i finansowe konsekwencje w razie kontroli PIP.

PIP będzie mogła administracyjnie przekwalifikować kontrakt B2B na stosunek pracy

Największą zmianą, która wejdzie w życie z początkiem 2026 r., jest przyznanie Państwowej Inspekcji Pracy prawa do administracyjnego przekwalifikowania umów B2B lub zlecenia na umowę o pracę. Oznacza to, że jeśli inspektor w toku kontroli stwierdzi, że sposób wykonywania pracy ma cechy stosunku pracy – takie jak podporządkowanie kierownictwu, wykonywanie zadań w określonych godzinach, brak ryzyka gospodarczego czy konieczność osobistego świadczenia pracy – PIP będzie mógł wydać decyzję uznającą, że strony łączy umowa o pracę.

Co szczególnie istotne, decyzja ta będzie mieć charakter administracyjny, co oznacza:

• natychmiastową wykonalność,
• brak możliwości wstrzymania jej wykonania przez złożenie odwołania,
• obowiązek traktowania współpracownika jako pracownika etatowego od momentu doręczenia decyzji.

Innymi słowy – przedsiębiorca po otrzymaniu decyzji PIP będzie musiał od razu wdrożyć pełną obsługę pracowniczą, czyli m.in. naliczać urlopy, ewidencjonować czas pracy, wypłacać dodatki za nadgodziny czy zapewnić uprawnienia związane z rodzicielstwem.

Konsekwencje podatkowe mogą być dotkliwe

Choć same przepisy prawa pracy nakładają szereg obowiązków, prawdziwą skalę ryzyka dla przedsiębiorców wyznaczają skutki podatkowe i ubezpieczeniowe. Przekwalifikowanie umowy oznacza bowiem, że:

• przedsiębiorca może zostać zobowiązany do zapłaty zaległych składek ZUS po stronie płatnika i częściowo po stronie pracownika,
• pojawi się konieczność skorygowania zaliczek na podatek od wynagrodzeń,
• mogą powstać obowiązki wyrównania świadczeń, do których pracownik miałby prawo, a których nie otrzymał (np. ekwiwalent za urlop),
• powstaje ryzyko sankcji finansowych za nieprawidłową formę zatrudnienia.

Ustawodawca nie wprowadził żadnego okresu przejściowego ani vacatio legis na wdrożenie dodatkowych procedur po wydaniu decyzji – skutki obowiązują z chwilą jej doręczenia.

Co zrobić, aby ograniczyć ryzyko przekwalifikowania kontraktów B2B na umowę o pracę?

Czasu do 1 stycznia 2026 r. jest niewiele, zatem warto już teraz zweryfikować swoje kontrakty B2B pod kątem ewentualnych nieprawidłowości, aby być gotowym na kontrolę PIP. Poniżej przesyłamy nasze propozycje działań:

1. Przeprowadzenie audytu umów B2B i faktycznego sposobu współpracy

Warto zweryfikować, czy obowiązki współpracujących faktycznie odpowiadają treści umów oraz czy sposób wykonywania zadań nie wpisuje się w typowy stosunek pracy.

1. Zmodyfikowanie zapisów umów

Dobrze skonstruowana umowa B2B powinna odzwierciedlać realną samodzielność wykonawcy, a nie jedynie nadawać pozory współpracy biznesowej.

1. Wprowadzenie jasnych procedur współpracy z kontraktorami

Dokumentowanie niezależności wykonawcy – np. elastycznych godzin pracy, możliwości wykonywania usług dla innych podmiotów, ponoszenia ryzyka gospodarczego – może mieć kluczowe znaczenie w razie kontroli.

1. Przeszkolenie menedżerów

To oni w praktyce kształtują relację ze współpracującymi w ramach B2B. Niewłaściwa komunikacja i sposób nadzorowania zadań często prowadzą do „upodobnienia” B2B do umowy o pracę.

1. Zaplanowanie konsekwencji finansowych na wypadek decyzji PIP

Dobre przygotowanie podatkowe i ubezpieczeniowe może ograniczyć ryzyko poniesienia dotkliwych kosztów.

Dlaczego warto wykonać audyt umów B2B już teraz?

Reasumując, im wcześniej zdecydują się Państwo na przeprowadzenie audytu umów B2B i wprowadzenie ewentualnych korekt, tym większe są szanse na uniknięcie kosztownych konsekwencji w zakresie podatków i składek.

W razie pytań w tym zakresie bądź chęci przeanalizowania kontraktów B2B – zapraszamy do kontaktu z Kancelarią Radców Prawnych Chowaniec. Nasi specjaliści przeanalizują Państwa aktualne umowy B2B i w razie konieczności – podpowiedzą, na co warto zwrócić uwagę, co należy zmodyfikować.