W ostatnich miesiącach coraz częściej trafiają do nas sprawy dotyczące żądań PFR S.A. o zwrot subwencji udzielonych przedsiębiorcom w ramach Tarczy Finansowej. Jedna z nich zakończyła się właśnie korzystnym dla naszego Klienta wyrokiem sądu I instancji. Sprawa ta doskonale obrazuje, jak istotne jest prawidłowe rozróżnienie między regulaminem programu, a treścią zawartej umowy oraz jak duże znaczenie ma kontekst restrukturyzacyjny. Zapraszamy do dalszej lektury i zapoznaniem się ze szczegółami sprawy.
Stan faktyczny
Nasz Klient w 2020 r. otrzymał subwencję z PFR w ramach rządowego programu wsparcia przedsiębiorców dotkniętych skutkami pandemii COVID-19. Około rok po otrzymaniu środków, wobec narastających trudności finansowych, zmuszony został do wszczęcia postępowania restrukturyzacyjnego. Celem restrukturyzacji jest – zgodnie z jej ideą – umożliwienie przedsiębiorcy przetrwania i uniknięcia upadłości, przy jednoczesnej ochronie wierzycieli.
PFR, zauważywszy wpis o otwarciu restrukturyzacji, skierował do naszego Klienta wezwanie do zwrotu całej subwencji, powołując się wyłącznie na regulamin programu. Dodatkowo PFR S.A. oparł swoje żądanie zwrotu o enigmatyczne „uzasadnione podejrzenie wystąpienia jakiegokolwiek rodzaju nadużyć”. Klient nie zwrócił subwencji, a PFR S.A. skierował sprawę na drogę postępowania sądowego. Przedsiębiorca nie zgodził się z treścią wezwania i odmówił zwrotu środków. Jednocześnie nasz Klient wyraził gotowość zwrotu części środków, tj. 25% otrzymanej subwencji finansowej, w 24 ratach. Pomimo tego PFR uniemożliwił Klientowi rozliczenie subwencji i tym samym zwrot części środków, zgodnie z Regulaminem Programu Tarczy 1.0.
Klient skontaktował się z nami tuż po otrzymaniu odpisu pozwu z sądu, wraz z zobowiązaniem do udzielenia odpowiedzi. Po analizie dokumentów zdecydowaliśmy się bronić jego praw przed sądem.
Nasze argumenty, które przekonały sąd
Sąd I instancji w całości podzielił naszą argumentację, oddalając roszczenie PFR w całości. Kluczowe były trzy kwestie:
1. Art. 225 Prawa restrukturyzacyjnego
NIEWAŻNE są postanowienia, które zastrzegają zmianę albo rozwiązanie stosunku prawnego w przypadku złożenia wniosku o zatwierdzenie układu, zatwierdzenia układu lub dokonanie obwieszczenia o ustaleniu dnia układowego.
2. Prymat umowy nad regulaminem
W umowie zawartej z PFR nie istniał żaden zapis, który przewidywałby obowiązek zwrotu całej subwencji w razie wszczęcia postępowania restrukturyzacyjnego. PFR próbował oprzeć swoje roszczenie wyłącznie na regulaminie programu. Sąd słusznie uznał, że regulamin nie może rozszerzać obowiązków, których strony nie przewidziały w umowie, a to właśnie umowa – zgodnie z zasadami prawa cywilnego – ma pierwszeństwo.
3. Art. 5 k.c. i zasady uczciwego obrotu
Żądanie natychmiastowego zwrotu całości subwencji, pomimo że przedsiębiorca działał legalnie, transparentnie i w zgodzie z przepisami restrukturyzacyjnymi, zostało ocenione jako nadużycie prawa. PFR, zamiast wspierać proces uzdrowienia przedsiębiorstwa – którego celem była m.in. ochrona wierzycieli – domagał się zwrotu środków w sposób sprzeczny z zasadami uczciwości kupieckiej. Nie bez znaczenia pozostawała kwestia tego, że w ocenie sądu nieuczciwym było oczekiwanie zwrotu całości subwencji finansowej, podczas gdy przedsiębiorca walczył o utrzymanie swojej działalności, utrzymanie miejsc pracy, a jednocześnie nasz Klient spełnił wszystkie warunki programu, w tym także w sposób prawidłowy wydatkował środki pozyskane z subwencji finansowej.
Znaczenie wyroku
Choć orzeczenie zapadło w pierwszej instancji, stanowi ważny sygnał dla przedsiębiorców w restrukturyzacji. PFR S.A. nie może żądać zwrotu subwencji na podstawie okoliczności, których nie przewidziano w umowie, ani w sposób sprzeczny z celem i duchem prawa restrukturyzacyjnego.
Wyrok pokazuje również, że w sporach z PFR S.A. kluczowa jest dokładna analiza treści umowy i okoliczności faktycznych.
Jeżeli otrzymali Państwo podobne wezwanie od PFR bądź odpis pozwu – warto skonsultować sprawę z radcą prawnym lub adwokatem. W tym zakresie zapraszamy do kontaktu z naszą Kancelarią celem umówienia się na poradę prawną! Pozostajemy do Państwa dyspozycji.
