Przedsiębiorcy, którzy korzystali z pomocy w ramach Tarczy Finansowej PFR, walczą w sądach z Polskim Funduszem Rozwoju, który po kilku latach domaga się zwrotu przyznanej subwencji, często bez wskazania konkretnej podstawy. Działanie PFR budzi poważne wątpliwości prawne.
Jedna ze spraw prowadzonych przez Kancelarię Radców Prawnych Marcin Chowaniec zakończyła się korzystnym dla naszego Klienta wyrokiem. Sąd oddalił powództwo PFR, wskazując na brak wystarczających podstaw do żądania zwrotu otrzymanego wsparcia.
Skąd wziął się spór?
Nasz Klient otrzymał subwencję finansową w ramach programu Tarcza Finansowa PFR dla małych i średnich przedsiębiorców. Po kilku latach PFR wydał decyzję zobowiązującą do zwrotu całej otrzymanej kwoty.
Fundusz powołał się przy tym na postanowienia regulaminu programu przewidujące możliwość żądania zwrotu subwencji w sytuacji występowania „uzasadnionego podejrzenia ryzyka nadużyć”. Podstawą decyzji była notatka z negatywną rekomendacją pochodzącą z CBA. Klient nie godził się ze stanowiskiem PFR i od momentu przedsądowego wezwania do zapłaty kwestionował roszczenie co do zasady i co do wysokości. PFR skierował sprawę do sądu.
Czy samo podejrzenie wystarczy?
Jednym z najważniejszych zagadnień w sprawie było ustalenie, co w praktyce oznacza pojęcie „uzasadnionego podejrzenia nadużyć” oraz jakie okoliczności muszą zostać wykazane przez PFR, aby skutecznie domagać się zwrotu subwencji.
Sąd zwrócił uwagę, że samo odwołanie się do ogólnych informacji lub rekomendacji nie może automatycznie przesądzać o obowiązku zwrotu środków. W postępowaniu cywilnym to strona dochodząca roszczenia musi wykazać okoliczności uzasadniające swoje żądanie.
W ocenie sądu nie wystarczy więc wskazanie na bliżej nieokreślone ryzyko czy ogólne podejrzenia. Konieczne jest przedstawienie konkretnych faktów i dowodów pozwalających na ocenę, czy rzeczywiście doszło do okoliczności uzasadniających zastosowanie tak daleko idących konsekwencji jak obowiązek zwrotu całej subwencji.
Jakie argumenty przekonały sąd?
Sąd podzielił stanowisko prezentowane przez naszą Kancelarię i uznał, że w sprawie nie wykazano konkretnych okoliczności pozwalających przyjąć, iż zachodziły przesłanki uzasadniające zwrot otrzymanego wsparcia.
W szczególności nie wykazano związku pomiędzy informacjami, na które powoływał się PFR, a sposobem wykorzystania środków otrzymanych przez przedsiębiorcę. Nie przedstawiono również dowodów potwierdzających, że subwencja została wykorzystana niezgodnie z celem programu lub że doszło do jakichkolwiek nadużyć przy jej uzyskaniu.
W toku postępowania wskazywaliśmy, że negatywna rekomendacja Centralnego Biura Antykorupcyjnego (CBA) dla Polskiego Funduszu Rozwoju (PFR) nie jest dowodem wystarczającym do żądania zwrotu subwencji covidowej. Sąd potwierdził, że niniejsze pismo stanowi dokument prywatny. Nadto wskazał, że to PFR musi niezależnie udowodnić rzeczywiste nadużycia w toku postępowania.
Sąd zwrócił uwagę, że przyjęcie odmiennego stanowiska prowadziłoby do sytuacji, w której przedsiębiorca przez wiele lat pozostawałby w niepewności co do swojej sytuacji prawnej, a obowiązek zwrotu środków mógłby zostać oparty wyłącznie na informacjach niedostępnych dla beneficjenta programu.
Dlaczego ten wyrok jest ważny dla przedsiębiorców?
Sprawa pokazuje, że decyzja PFR o zwrocie subwencji nie zawsze musi oznaczać, że roszczenie jest zasadne.
Każda sprawa wymaga indywidualnej analizy. Znaczenie mają zarówno postanowienia umowy i regulaminu programu, jak również okoliczności faktyczne oraz materiał dowodowy, którym dysponuje Fundusz.
W praktyce przedsiębiorcy często zakładają, że skoro decyzja została wydana przez instytucję publiczną, to nie ma możliwości skutecznej obrony. Tymczasem sądy wielokrotnie podkreślają, że również roszczenia PFR podlegają pełnej kontroli sądowej i muszą być odpowiednio udowodnione.
Otrzymałeś wezwanie do zwrotu subwencji? Warto przeanalizować sprawę
Każda sprawa dotycząca zwrotu subwencji wymaga indywidualnej analizy. W praktyce znaczenie mają nie tylko postanowienia regulaminu programu, ale również treść zawartej umowy, sposób wykorzystania środków oraz konkretne okoliczności danej sprawy.
Otrzymanie wezwania do zapłaty lub pozwu nie oznacza jeszcze, że roszczenie PFR jest zasadne. W wielu przypadkach istnieją argumenty prawne pozwalające skutecznie bronić interesów przedsiębiorcy.
Jeżeli otrzymali Państwo wezwanie do zwrotu subwencji finansowej albo zostali pozwani przez PFR, warto skonsultować sprawę z profesjonalnym pełnomocnikiem. Kancelaria Radców Prawnych Marcin Chowaniec posiada doświadczenie w prowadzeniu sporów dotyczących Tarczy Finansowej PFR i pozostaje do Państwa dyspozycji.
