W grudniu 2025 r. informowaliśmy o naszym pierwszym sukcesie w sporze przeciwko PFR S.A. dotyczącym żądania zwrotu subwencji finansowej udzielonej w ramach Tarczy Finansowej. O sprawie pisaliśmy tutaj. Dziś możemy poinformować o kolejnym sukcesie. Sąd II instancji oddalił apelację wniesioną przez PFR S.A., a korzystny dla naszego Klienta wyrok stał się prawomocny. Oznacza to, że stanowisko prezentowane przez nas od początku postępowania zostało w pełni podzielone zarówno przez sąd I, jak i II instancji. Zapraszamy do zapoznania się ze szczegółami sprawy.
Stan faktyczny sprawy
Przypomnijmy, że sprawa dotyczyła przedsiębiorcy, który otrzymał wsparcie w ramach Tarczy Finansowej PFR, a następnie – wobec pogarszającej się sytuacji ekonomicznej – skorzystał z instrumentów przewidzianych przez Prawo restrukturyzacyjne. PFR uznał, że samo wszczęcie postępowania restrukturyzacyjnego uzasadnia obowiązek zwrotu całej subwencji i skierował sprawę na drogę postępowania sądowego tuż po tym, jak klient odmówił zwrotu subwencji finansowej, powołując się m.in. na art. 225 ust. 1 ustawy prawo restrukturyzacyjne, który stanowi, że postanowienia umowy zastrzegające na wypadek złożenia wniosku o zatwierdzenie układu, zatwierdzenia układu lub dokonania obwieszczenia, o którym mowa w art. 226a ust. 1, zmianę albo rozwiązanie stosunku prawnego, którego stroną jest dłużnik, są nieważne.
Dlaczego sąd oddalił apelację PFR?
Sąd odwoławczy podtrzymał najważniejsze ustalenia dokonane przez sąd I instancji i uznał, że roszczenie PFR nie znajduje wystarczających podstaw prawnych.
W szczególności sąd zwrócił uwagę, że obowiązek zwrotu subwencji nie może być wywodzony wyłącznie z postanowień regulaminu programu, jeżeli pozostaje on sprzeczny z treścią zawartej umowy. W analizowanej sprawie umowa nie przewidywała obowiązku zwrotu całej subwencji wyłącznie z powodu wszczęcia postępowania restrukturyzacyjnego.
Sąd podkreślił również, że regulamin programu ma charakter wzorca umownego i nie może automatycznie rozszerzać obowiązków przedsiębiorcy ponad to, co wynika z treści samej umowy. To właśnie umowa stanowi podstawowe źródło praw i obowiązków stron.
Jakie znaczenie ma Prawo restrukturyzacyjne?
Istotne znaczenie dla rozstrzygnięcia miał również art. 225 Prawa restrukturyzacyjnego.
Sąd zaakceptował stanowisko, zgodnie z którym postanowienia przewidujące negatywne skutki wyłącznie z powodu wszczęcia postępowania restrukturyzacyjnego nie mogą prowadzić do automatycznego pozbawiania przedsiębiorcy przysługujących mu praw. W uzasadnieniu sprawy podkreślano, że celem restrukturyzacji jest ratowanie przedsiębiorstwa, utrzymanie miejsc pracy oraz uniknięcie upadłości. Skorzystanie przez przedsiębiorcę z instrumentów przewidzianych przez ustawę nie powinno samo w sobie prowadzić do dodatkowych sankcji finansowych.
Prawomocny wyrok potwierdza więc, że samo otwarcie postępowania restrukturyzacyjnego nie oznacza jeszcze automatycznie obowiązku zwrotu całej subwencji otrzymanej w ramach programu pomocowego.
Sąd zwrócił uwagę na sposób wykorzystania środków
Znaczenie miały również okoliczności faktyczne konkretnej sprawy.
W toku postępowania wykazane zostało, że przedsiębiorca wykorzystał środki zgodnie z celem programu. Subwencja została przeznaczona przede wszystkim na utrzymanie działalności gospodarczej, wypłatę wynagrodzeń pracownikom oraz regulowanie zobowiązań publicznoprawnych.
Sąd zwrócił również uwagę, że nie wykazano, aby przedsiębiorca złożył nieprawdziwe oświadczenia, dopuścił się nadużyć lub wykorzystał środki niezgodnie z przeznaczeniem. Nie potwierdziły się także zarzuty dotyczące rzekomych nieprawidłowości, na które powoływał się PFR.
W konsekwencji brak było podstaw do przyjęcia, że zaistniały przesłanki uzasadniające żądanie zwrotu całej otrzymanej pomocy.
Znaczenie prawomocnego wyroku
Prawomocne oddalenie apelacji PFR stanowi ważny sygnał dla przedsiębiorców, którzy znaleźli się w podobnej sytuacji.
Wyrok pokazuje, że każda sprawa wymaga indywidualnej oceny, a samo wszczęcie restrukturyzacji nie przesądza jeszcze o obowiązku zwrotu środków otrzymanych w ramach Tarczy Finansowej. Kluczowe znaczenie mają treść zawartej umowy, rzeczywisty przebieg restrukturyzacji, sposób wykorzystania subwencji oraz całokształt okoliczności konkretnej sprawy.
Każda sprawa dotycząca zwrotu subwencji wymaga indywidualnej analizy. W praktyce znaczenie mają nie tylko postanowienia regulaminu programu, ale również treść zawartej umowy, przebieg restrukturyzacji, sposób wykorzystania środków oraz konkretne okoliczności danej sprawy.
Otrzymanie wezwania do zapłaty lub pozwu nie oznacza jeszcze, że roszczenie PFR jest zasadne. W wielu przypadkach istnieją argumenty prawne pozwalające skutecznie bronić interesów przedsiębiorcy.
Jeżeli otrzymali Państwo wezwanie do zwrotu subwencji finansowej albo zostali pozwani przez PFR, warto skonsultować sprawę z profesjonalnym pełnomocnikiem. Kancelaria Radców Prawnych Marcin Chowaniec posiada doświadczenie w prowadzeniu sporów dotyczących Tarczy Finansowej PFR i pozostaje do Państwa dyspozycji.
