Bezsprzeczne jest, iż umowa o pracę zapewnia największą stabilność finansową pracownicom w ciąży. Dlatego w ramach niniejszego wpisu omówimy najistotniejsze zagadnienia w kontekście zatrudnienia kobiet w ciąży i ewentualnych zwolnień – czy jest to w ogóle możliwe? Zapraszamy do zapoznania się z dalszą treścią wpisu.
Z pobieżnej lektury przepisów Kodeksu pracy bądź w ramach korzystania z wyszukiwarki internetowej można wywieść, iż pracodawca co do zasady nie może zwolnić pracownicy w ciąży. Mamy do czynienia ze szczególną ochroną kobiet w ciąży. Niemniej jak to zwykle bywa – każda zasada ma swoje wyjątki i nie inaczej jest w tymże przypadku. Mianowice pracodawca może zwolnić pracownicę w ciąży w następujących przypadkach:
Odnośnie do punktu pierwszego warto nadmienić, że przyczyny uzasadniające rozwiązanie umowy o pracę bez wypowiedzenia z winy pracownicy zostały wymienione w przepisie art. 52 § 1 k.p. i są to:
Niemniej tak jak wspomnieliśmy – generalna zasada wynikająca z Kodeksu pracy stanowi, iż w okresie ciąży oraz w okresie urlopu macierzyńskiego, a także od dnia złożenia przez pracownicę wniosku o udzielenie urlopu macierzyńskiego albo jego części, urlopu na warunkach urlopu macierzyńskiego albo jego części – pracodawca nie może prowadzić przygotowań do wypowiedzenia lub rozwiązania bez wypowiedzenia stosunku pracy z tą pracownicą.
Zakres ochrony pracownicy w ciąży przed wypowiedzeniem lub rozwiązaniem umowy o pracę zależy w istotnym stopniu od rodzaju zawartej umowy. Choć co do zasady każda pracownica w ciąży korzysta ze szczególnej ochrony przewidzianej w art. 177 Kodeksu pracy, to jej praktyczny wymiar nie jest jednakowy we wszystkich przypadkach.
W przypadku umowy o pracę na czas nieokreślony ochrona ma najszerszy charakter. Pracodawca nie może wypowiedzieć ani rozwiązać umowy z pracownicą w ciąży, poza wyjątkami wyraźnie wskazanymi w ustawie (rozwiązanie bez wypowiedzenia z winy pracownicy za zgodą związku zawodowego albo ogłoszenie upadłości lub likwidacji pracodawcy). Podobna ochrona przysługuje pracownicy zatrudnionej na podstawie umowy
o pracę na czas określony, z tym zastrzeżeniem, że szczególne znaczenie ma moment,
w którym umowa miałaby ulec rozwiązaniu. Zgodnie z art. 177 § 3 Kodeksu pracy, jeżeli umowa na czas określony uległaby rozwiązaniu po upływie trzeciego miesiąca ciąży, ulega ona z mocy prawa przedłużeniu do dnia porodu. Oznacza to, że pracodawca nie musi składać żadnego dodatkowego oświadczenia woli – przedłużenie następuje automatycznie
na podstawie przepisu prawa.
Ochrona ta obejmuje również umowy na okres próbny, pod warunkiem że zostały one zawarte na okres dłuższy niż jeden miesiąc. Jeżeli umowa próbna spełnia ten warunek i jej rozwiązanie przypadałoby po trzecim miesiącu ciąży, również ona podlega przedłużeniu do dnia porodu
na zasadach określonych w art. 177 § 3 Kodeksu pracy.
Wyjątkiem od powyższej zasady jest umowa o pracę na zastępstwo. W tym przypadku ustawodawca wyłączył stosowanie mechanizmu automatycznego przedłużenia umowy do dnia porodu. Umowa na zastępstwo rozwiązuje się z upływem okresu, na który została zawarta, niezależnie od faktu ciąży pracownicy (art. 177 § 3¹ Kodeksu pracy). Oznacza to,
że pracownica w ciąży zatrudniona na zastępstwo korzysta z ochrony przed wypowiedzeniem, ale nie ma gwarancji kontynuowania zatrudnienia do dnia porodu.
Ciężarna pracownica jest chroniona przed wypowiedzeniem i rozwiązaniem umowy przez pracodawcę od dnia zajścia w ciążę. Co istotne, ochrona ta przysługuje kobiecie także w sytuacji, gdy oświadczenie o wypowiedzeniu umowy o pracę zostało złożone pracownicy w okresie przed zajściem w ciążę, a pracownica zaszła w ciążę w czasie biegu wypowiedzenia albo w okresie, gdy była ona już w ciąży, lecz o tym fakcie nie wiedziała (tak: wyrok Sądu Najwyższego z dnia 29 marca 2001 r., sygn. akt I PKN 330/00, OSNAPiUS 2003/1, poz. 11). Jednocześnie należy pamiętać, że jeżeli po złożeniu przez pracodawcę wypowiedzenia pracownica przyniesie zaświadczenie lekarskie, że w chwili jego składania była już w ciąży, wówczas pracodawca ma obowiązek cofnąć to oświadczenie. Przeczytaj o zatrudnieniu kobiety w ciąży.
