Zastanawiająca może być kwestia, kto może być obrońcą oskarżonego. Czy może być to ktokolwiek, kogo wyznaczy oskarżony? Czy tylko osoba do tego uprawniona? Ponadto, możliwe jest nawet wyznaczenie obrońcy z urzędu. W niniejszym wpisie podejmiemy właśnie temat dotyczący obrońcy oskarżonego.
Prawo oskarżonego do obrony należy do podstawowych zasad postępowania karnego. Kto może ustanowić obrońcę w sprawie karnej? Odpowiedź na to pytanie możemy znaleźć w art. 83 k.p.k., stanowi on, iż obrońcę ustanawia sam oskarżony. Jednak, do czasu ustanowienia obrońcy przez oskarżonego pozbawionego wolności, obrońcę może ustanowić inna osoba, o czym niezwłocznie zawiadamia się oskarżonego. Obrońcą może być jedynie osoba uprawniona do obrony według przepisów o ustroju adwokatury lub ustawy o radcach prawnych. Do połowy roku 2015 obrońcą oskarżonego mógł być jedynie adwokat, jednak po tym czasie radcom prawnym również zaczęła przysługiwać taka kompetencja. Upoważnienie do obrony może być dokonane zarówno w formie ustnej do protokołu, jak i pisemnej. Co ciekawe, obrońca ma prawo do obrony nawet kilku oskarżonych, pod warunkiem, że ich interesy nie pozostają ze sobą w sprzeczności. Za to jeden oskarżony może mieć maksymalnie trzech obrońców. Jednak to, że oskarżony posiada obrońcę, nie zwalnia go od możliwości osobistego działania.
Sprawdź również, jakie prawa ma osoba tymczasowo aresztowana.
Obrońca może być również ustanowiony z urzędu. Może to nastąpić zarówno na wniosek, jak i obligatoryjnie. W przypadku, jeśli oskarżony nie ma obrońcy z wyboru, może skierować wniosek do sądu o ustanowienie go z urzędu. Jednak musi on uprawdopodobnić to, iż nie jest w stanie ponieść kosztów obrony bez uszczerbku dla niezbędnego utrzymania siebie i rodziny. Może również wskazać, czy ma to być adwokat, czy też radca prawny. Jednak sąd nie jest w żaden sposób tym związany. Organ władzy sądowniczej wówczas w sposób niezwłoczny wyznacza obrońcę z listy obrońców. Podaje również godność, numer kontaktowy, jak i adres korespondencyjny obrońcy. Jeśli jednak oskarżony złoży uzasadniony wniosek, sąd może wyznaczyć nowego obrońcę w miejsce dotychczasowego. Art. 84 k.p.k. wskazuje wiele uprawnień, jak i obowiązków obrońcy, są to m.in.:
Powstaje jednak pytanie, czy posiadanie obrońcy jest obligatoryjne? Otóż w kilku przypadkach tak. Oskarżony musi mieć obrońcę w postępowaniu przed sądem okręgowym, jeżeli zarzucono mu zbrodnię. W takim wypadku udział obrońcy w rozprawie głównej jest obowiązkowy. Dowiedz się więcej o prawach oskarżonego.
Kodeks postępowania karnego przewiduje również przypadki obrony obligatoryjnej. Według niego oskarżony musi mieć obrońcę, jeśli:
W wyżej wskazanych sytuacjach udział obrońcy oskarżonego jest obligatoryjny dokładnie na tych samych rozprawach oraz posiedzeniach, w których obowiązkowy jest udział oskarżonego.
